Eterniseed › Άγιοι & Εικονίσματα
Η Άχραντος Σύλληψις
Η Άχραντος Σύλληψις αναφέρεται όχι στη σύλληψη του Ιησού αλλά στη σύλληψη της ίδιας της Μαρίας -- το δόγμα ότι η Υπεραγία Παρθένος Μαρία διαφυλάχθηκε εντελώς απαλλαγμένη από το προπατορικό αμάρτημα από την πρώτη στιγμή της ιδίας της συλλήψεως στην κοιλία της μητέρας της Αγίας Άννας. Αυτό είναι εντελώς διαφορετικό από τη Γέννηση του Χριστού εκ Παρθένου (την ξεχωριστή διδασκαλία ότι ο Ιησούς συνελήφθη στη Μαρία με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος χωρίς ανθρώπινο πατέρα). Στην ιερή τέχνη, η Άχραντος Σύλληψις απεικονίζεται ως η Μαρία που στέκεται μόνη, συχνά νέα και ακτινοβόλος, ενδεδυμένη τον ήλιο, τη σελήνη υπό τους πόδας της και δώδεκα αστέρια που περιβάλλουν την κεφαλή της -- εικονογραφία αντλημένη από την Αποκάλυψη 12:1. Συχνά στέκεται πάνω σε έναν όφι (συμβολίζοντας τον θρίαμβο επί της αμαρτίας) και περιβάλλεται από αγγέλους, με τα χέρια διπλωμένα σε προσευχή ή τα χέρια ανοιχτά. Δεν εμφανίζεται νήπιος Ιησούς· αυτή η εικόνα αφορά τη μοναδική χάρη της Μαρίας.
Η Άχραντος Σύλληψις είναι μία από τις πλέον παρεξηγημένες χριστιανικές διδασκαλίες και η σαφήνεια ως προς το νόημά της αποτελεί το πρώτο βήμα για την κατανόηση της ιστορίας της. Δεν αναφέρεται στη σύλληψη του Ιησού αλλά στη σύλληψη της ίδιας της Μαρίας: την πίστη ότι από την πρώτη στιγμή της υπάρξεώς της στην κοιλία της μητέρας της, η οποία παραδοσιακά ονομάζεται Αγία Άννα, η Μαρία διαφυλάχθηκε απαλλαγμένη από το προπατορικό αμάρτημα -- την κληρονομική αποξένωση από τον Θεό που η Εκκλησία διδάσκει ότι χαρακτηρίζει κάθε άλλο απόγονο του Αδάμ. Είναι εντελώς διαφορετική από την παρθενική σύλληψη του Χριστού, την ξεχωριστή διδασκαλία ότι ο Ιησούς συνελήφθη με τη δύναμη του Αγίου Πνεύματος χωρίς ανθρώπινο πατέρα.
Η πίστη αναπτύχθηκε αργά και όχι χωρίς συζητήσεις. Μία εορτή που τιμά τη σύλληψη της Μαρίας εμφανίζεται μεταξύ των Ανατολικών Χριστιανών ήδη από τον έβδομο αιώνα και διαδόθηκε προς τη Δύση κατά τους μεσαιωνικούς αιώνες, ενώ ο Πάπας Σίξτος Δ' της έδωσε επίσημη υποστήριξη στη Λατινική Εκκλησία το 1476. Ωστόσο μεγάλοι θεολόγοι αντιμετώπισαν μία πραγματική δυσκολία: αν κάθε άνθρωπος λυτρώνεται από τον Χριστό, πώς θα μπορούσε η Μαρία να έχει απαλλαγεί από την αμαρτία πριν ο Χριστός πεθάνει και αναστηθεί; Μερικοί από τους πλέον σεβαστούς διδασκάλους, συμπεριλαμβανομένων του Αγίου Βερνάρδου της Κλαιρβώ και αργότερα του Αγίου Θωμά Ακινάτη, δίστασαν γι' αυτόν τον λόγο, φοβούμενοι ότι η διδασκαλία φαινόταν να τοποθετεί τη Μαρία έξω από την καθολική ανάγκη για λύτρωση. Η αποφασιστική ενόραση προήλθε από τον Φραγκισκανό θεολόγο Μακάριο Ιωάννη Δουνς Σκώτο περί το τέλος του δέκατου τέταρτου αιώνα. Βασιζόμενος σε μία αρχή που συνδέεται με τον Άγιο Ανσελμο, ο Σκώτος υποστήριξε ότι ο πλέον τέλειος Λυτρωτής θα έσωζε τουλάχιστον ένα πρόσωπο με τον πλέον τέλειο τρόπο -- όχι ανυψώνοντάς το από την αμαρτία αφού είχε πέσει σε αυτήν, αλλά διαφυλάσσοντάς το από το να την προσβάλει καθόλου. Η Μαρία, συλλογίστηκε, λυτρώθηκε ενδοξότερα από οποιονδήποτε άλλον, με αυτό που ονομάστηκε προληπτική χάρη, και ακριβώς 'εν όψει των αξιών του Ιησού Χριστού'.
Η λύση του Σκώτου κέρδισε σταδιακά το νου της Εκκλησίας και κατά τους επόμενους αιώνες η ευλάβεια προς την Άχραντο Σύλληψη της Μαρίας άνθισε. Στην εγκύκλιό του Ubi primum του 1849, ο Πάπας Πίος Θ' συμβουλεύτηκε τους επισκόπους του κόσμου σχετικά με το αν η διδασκαλία έπρεπε να οριστεί επισήμως και η μεγάλη πλειοψηφία απάντησε θετικά. Στις 8 Δεκεμβρίου 1854, σε μία μεγαλειώδη τελετή στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου, ο Πίος Θ' εξέδωσε την Αποστολική Διάταξη Ineffabilis Deus, ορίζοντας ως αποκεκαλυμμένη από τον Θεό 'τη διδασκαλία που κρατά ότι η Υπερευλογημένη Παρθένος Μαρία, κατά την πρώτη στιγμή της συλλήψεώς της, με μία ιδιαίτερη χάρη και προνόμιο που χορηγήθηκε από τον Παντοδύναμο Θεό, εν όψει των αξιών του Ιησού Χριστού, του Σωτήρος του ανθρωπίνου γένους, διαφυλάχθηκε απαλλαγμένη από κάθε κηλίδα προπατορικού αμαρτήματος'. Τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1858, μία νεαρή κοπέλα ονόματι Βερναδέττα Σουμπιρού ανέφερε ότι μία κυρία που της εμφανιζόταν σε ένα σπήλαιο στη Λούρδη της Γαλλίας αυτοπροσδιορίστηκε με τα λόγια 'Εγώ είμαι η Άχραντος Σύλληψις' -- μία επιβεβαίωση που πολλοί δέχθηκαν με θαυμασμό τόσο σύντομα μετά τον ορισμό.
Η Άχραντος Σύλληψις εκφράζει τη μοναδική θέση της Μαρίας στο σχέδιο του Θεού: μόνη μεταξύ όλων των ανθρωπίνων προσώπων, αυτή με την προλαμβάνουσα χάρη του Θεού διαφυλάχθηκε από την κηλίδα του προπατορικού αμαρτήματος από την πρώτη στιγμή της ζωής της. Μακριά από το να την τοποθετεί πάνω από τον Υιό της ή να την καθιστά κάποιου είδους θεά, η διδασκαλία κάνει το αντίθετο -- διακηρύττει ότι αυτή ήταν η πλέον τέλεια λυτρωμένη από όλα τα πλάσματα, σωσμένη πληρέστερα από οποιονδήποτε άλλον ακριβώς επειδή σώθηκε με το να διαφυλαχθεί παρά με το να διασωθεί μετά από πτώση. Η καθαρότητά της είναι επομένως εξ ολοκλήρου δώρο, ρέουσα ολοκληρωτικά από τις σωτήριες αξίες του Χριστού, ο οποίος είναι αληθινά Λυτρωτής της όπως είναι και όλων.
Το δόγμα συγκρατεί δύο μεγάλες αλήθειες σε μία μοναδική ακτινοβόλο εικόνα. Από τη μία, μεγαλύνει την απόλυτη χάρη του Θεού, ο οποίος με αγάπη προετοίμασε μία άξια κατοικία για τον Υιό του, πλάθοντας εκ των προτέρων μία μητέρα ικανή να φέρει τον Πάνταγιο. Από την άλλη, τιμά την αξιοπρέπεια της ανθρώπινης φύσεως καθ' εαυτήν, την οποία ο Θεός δεν περιφρόνησε αλλά αγάπησε, διατηρώντας ένα από το γένος του Αδάμ ακηλίδωτο από την αρχή ως σημείο του τι μπορεί να επιτύχει η χάρη. Στη Μαρία η Εκκλησία διακρίνει την ανθρωπότητα όπως ο Θεός πάντοτε την προόριζε -- πλήρως ζωντανή, πλήρως ελεύθερη, ολοκληρωτικά στραμμένη προς αυτόν -- και βρίσκει λόγο ελπίδας ότι η ίδια χάρη, δοθείσα σε αυτήν εν πληρότητι, προσφέρεται κατά μέτρο σε όλους.
Η διδασκαλία έχει διαμορφώσει τόσο την τέχνη όσο και τη λαϊκή ευλάβεια με αναμφισβήτητους τρόπους. Στη ζωγραφική, η Άχραντος Σύλληψις απεικονίζεται όχι με τον νήπιο Ιησού αλλά με τη Μαρία μόνη, νέα και ακτινοβόλο, ενδεδυμένη τον ήλιο, τη σελήνη υπό τους πόδας της και στέφανο δώδεκα αστέρων γύρω από την κεφαλή της -- εικονογραφία αντλημένη από την Αποκάλυψη -- συχνά με έναν όφι συντετριμμένο υπό τους πόδας της για να σημάνει τον θρίαμβο της χάριτος επί της αμαρτίας. Οι φωτεινές Inmaculadas των Ισπανών δασκάλων όπως ο Μουρίγιο και ο Θουρμπαράν καθήλωσαν αυτήν την όραση στη δυτική φαντασία. Στην ευλάβεια, ο τίτλος τιμάται στο Θαυματουργό Μετάλλιο, του οποίου η επιγραφή 'Ω Μαρία η ασπίλως συλληφθείσα, πρέσβευε υπέρ ημών των προσφευγόντων σοι' αποκαλύφθηκε στην Αγία Αικατερίνη Λαμπουρέ το 1830, και στην Εορτή της 8ης Δεκεμβρίου, Ημέρα Υποχρεωτικής Αργίας σε πολλές χώρες. Υπό αυτόν τον τίτλο η Μαρία είναι η προστάτιδα των Ηνωμένων Πολιτειών -- επιλεγείσα από τους επισκόπους στη Βαλτιμόρη το 1846, επιβεβαιωθείσα από τον Πίο Θ' το 1847, ακόμη και πριν οριστεί το δόγμα -- και τιμάται στο μεγάλο Εθνικό Ιερό της Αχράντου Συλλήψεως στην Ουάσινγκτον.
Η 8η Δεκεμβρίου είναι Ημέρα Υποχρεωτικής Αργίας σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου η Μαρία υπό αυτόν τον τίτλο είναι η εθνική προστάτιδα. Η εορτή σηματοδοτείται με ειδικές Θείες Λειτουργίες, λιτανείες και άναμμα κεριών. Η επίκληση του Ροδαρίου 'Ω Μαρία η ασπίλως συλληφθείσα, πρέσβευε υπέρ ημών των προσφευγόντων σοι' (η προσευχή του Θαυματουργού Μεταλλίου, αποκαλυφθείσα το 1830 στην Αγία Αικατερίνη Λαμπουρέ) είναι μεταξύ των πλέον ευρέως γνωστών μαριανών προσευχών. Διάσημες καλλιτεχνικές απεικονίσεις περιλαμβάνουν τη σειρά πινάκων Inmaculada του Μπαρτολομέ Εστεμπάν Μουρίγιο (17ος αιώνας, Σεβίλλη) και την Inmaculada Concepción του Φρανσίσκο ντε Θουρμπαράν.
Ω Μαρία η ασπίλως συλληφθείσα, πρέσβευε υπέρ ημών των προσφευγόντων σοι.
Υπο την σην προστασίαν καταφεύγομεν, Αγία Θεοτόκε. Τας ημών ικεσίας μη παρίδης εν ανάγκαις, αλλά εκ παντός κινδύνου λύτρωσαι ημάς αεί, Παρθένε ένδοξε και ευλογημένη. Αμήν.