← Άγιοι & Εικονίσματα

Eterniseed › Άγιοι & Εικονίσματα

Άγιοι & Εικονίσματα

Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος

Ο Πρόδρομος του Χριστού, Προφήτης και Μάρτυς

Εορτή: 24 Ιουνίουc. 6 BCE – c. 28–32 CE

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος εισήλθεν εις τον κόσμον κατά τρόπον ο οποίος ανήγγειλε την αποστολήν αυτού εξ αρχής. Κατά το Κατά Λουκάν Ευαγγέλιον, ο πατήρ αυτού Ζαχαρίας ήτο ιερεύς της ιερατικής μερίδος του Αβιά, και η μήτηρ αυτού Ελισάβετ ήτο συγγενής της Μαρίας της Ναζαρέτ. Το ζεύγος ήτο δίκαιον ενώπιον του Θεού, πλην ηλικιωμένον και άτεκνον, όταν ο άγγελος Γαβριήλ εφάνη εις τον Ζαχαρίαν ενώ προσέφερεν θυμίαμα εν τω ιερώ του Ναού, προλέγων ότι η Ελισάβετ θα εγέννα υιόν ονομαζόμενον Ιωάννην. Το παιδίον, είπεν ο Γαβριήλ, θα επληρούτο υπό του Αγίου Πνεύματος εκ κοιλίας μητρός και θα προεπορεύετο του Κυρίου 'εν πνεύματι και δυνάμει Ηλιού' διά να ετοιμάση λαόν αυτώ (Κατά Λουκάν 1:17). Ο Ζαχαρίας ημφισβήτησε την υπόσχεσιν και κατεσιγάσθη μέχρι της ημέρας της περιτομής του παιδίου, οπότε, γράψας το όνομα Ιωάννης επί πινακίου, η ομιλία αυτού επανήλθεν και εξέφρασε προφητικήν αίνεσιν.

Ο Λουκάς αναφέρει ότι κατά τους μήνας των δύο κυήσεων, η Μαρία επεσκέφθη την Ελισάβετ, και επί του χαιρετισμού της Μαρίας ο άρρητος Ιωάννης εσκίρτησεν εν τη κοιλία της μητρός αυτού, επεισόδιον το οποίον η χριστιανική παράδοσις θησαυρίζει ως την πρώτην αναγνώρισιν του ενσαρκωθέντος Χριστού. Ο Ιωάννης ηυξήθη και διέμεινεν εν τη ερήμω της Ιουδαίας μέχρι του καιρού της δημοσίας εμφανίσεως αυτού. Ανεδύθη εν τη κάτω κοιλάδι του Ιορδάνου περί το 27 έως 29 μ.Χ., ασκητική μορφή ενδεδυμένη χιτώνα καμήλου δεδεμένον διά δερματίνης ζώνης, τρεφόμενος διά ακρίδων και αγρίου μέλιτος, ανακαλών εσκεμμένως τους προφήτας του παρελθόντος.

Παρά τον Ιορδάνην ποταμόν εκήρυττε βάπτισμα μετανοίας εις άφεσιν αμαρτιών, προειδοποιών ότι η κρίσις του Θεού ήγγιζεν και καλών πάντας τους προσερχομένους να μετανοήσωσι και να καρποφορήσωσιν. Πλήθη συνέρρεον εκ της Ιουδαίας και της Ιερουσαλήμ διά να βαπτισθώσιν εν τω ποταμώ, και ο Ιωάννης ουδένα εφείδετο της προκλήσεως αυτού, ελέγχων τελώνας, στρατιώτας και τους θρησκευτικούς άρχοντας ομοίως. Ότε ο Ιησούς ήλθεν ίνα βαπτισθή, ο Ιωάννης διεμαρτυρήθη ότι αι θέσεις έδει να αντιστραφώσιν, πλην υπεχώρησεν επί τω λόγω του Ιησού· και το Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον καταγράφει την μαρτυρίαν αυτού δεικνύουσαν τον Ιησούν: 'Ιδού ο Αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου' (Κατά Ιωάννην 1:29). Ο Ιωάννης συνήθροισε ιδίους μαθητάς, εκ των οποίων πλείστοι κατηυθύνθησαν προς τον Ιησούν, και διετέλει επιμένων ότι αυτός έδει να ελαττούται ενώ ο ερχόμενος μετ' αυτόν έδει να αυξάνη.

Το άφοβον κήρυγμα του Ιωάννου έφερεν αυτόν εις θανάσιμον σύγκρουσιν μετά της εξουσίας. Κατεδίκασε δημοσίως τον Ηρώδην Αντίπαν, τετράρχην της Γαλιλαίας, διά την λήψιν της Ηρωδιάδος, συζύγου του ιδίου αδελφού αυτού, ενώσεως παρανόμου κατά τον ιουδαϊκόν νόμον. Ο Ηρώδης συνέλαβε τον Ιωάννην και εφυλάκισεν αυτόν εν τω φρουρίω Μαχαιρούς ανατολικώς της Νεκράς Θαλάσσης. Τα Ευαγγέλια αναφέρουν ότι κατά τα γενέθλια του Ηρώδου η θυγάτηρ της Ηρωδιάδος, ταυτιζομένη υπό του ιστορικού Ιωσήπου ως Σαλώμη, εχόρευσεν ενώπιον του βασιλέως και των καλεσμένων· ευαρεστηθείς ο Ηρώδης ώμοσεν να δώση εις αυτήν οτιδήποτε ήθελεν αιτηθή. Προτροπή της μητρός αυτής, η κόρη ητήσατο την κεφαλήν του Ιωάννου του Βαπτιστού επί πίνακι, και ο Ηρώδης, δεσμευθείς υπό του όρκου και μη θέλων να χάση το πρόσωπον ενώπιον των καλεσμένων, διέταξε την εκτέλεσιν. Οι μαθηταί του Ιωάννου ήλθον, έλαβον το σώμα αυτού, έθεσαν αυτό εν τάφω και ανήγγειλαν ταύτα εις τον Ιησούν.

Ο θάνατος του Ιωάννου επιβεβαιούται ανεξαρτήτως υπό του Ιωσήπου εν ταις Ιουδαϊκαίς Αρχαιότησιν, όστις αναφέρει ότι ο Ηρώδης Αντίπας εθανάτωσε τον Ιωάννην εν Μαχαιρούς, φοβηθείς μήπως η τεραστία λαϊκή επιρροή του προφήτου προκαλέση επανάστασιν· ο Ιώσηπος σημειοί ότι πολλοί Ιουδαίοι εθεώρησαν την μεταγενεστέραν στρατιωτικήν ήτταν του Ηρώδου ως θείαν τιμωρίαν διά τον φόνον. Οι μελετηταί τοποθετούσι τον θάνατον του Ιωάννου μεταξύ 28 και 36 μ.Χ.

Η κληρονομία του Ιωάννου είναι τεραστία και διαπερνά πάσαν χριστιανικήν παράδοσιν. Αυτός ο Ιησούς απέτισε εις αυτόν τον υψίστην φόρον τιμής, δηλώσας ότι μεταξύ των γεννηθέντων υπό γυναικών ουδείς ανεφάνη μείζων του Ιωάννου του Βαπτιστού (Κατά Ματθαίον 11:11), και ταυτίσας αυτόν μετά του Ηλιού του μέλλοντος ελθείν. Ως ο Πρόδρομος ο συνδέων τους προφήτας του Ισραήλ και το Ευαγγέλιον του Χριστού, ο Ιωάννης τιμάται διά εορτών, της 24ης Ιουνίου διά την γέννησιν αυτού και της 29ης Αυγούστου διά το μαρτύριον αυτού, αι οποίαι συγκαταλέγονται μεταξύ των αρχαιοτέρων μνημών εν τη Ανατολική και Δυτική Χριστιανοσύνη. Τιμάται ως προφήτης και μάρτυς όστις έδωκε την ζωήν αυτού ουχί μόνον υπέρ του Θεού εν αφηρημένω, αλλά υπέρ της αληθείας ότι ουδεμία επίγεια εξουσία υψούται υπέρ του νόμου του Θεού, και το βάπτισμα το οποίον εγκαινίασεν παραμένει θεμελιώδης τελετή της χριστιανικής πίστεως.

Η κεφαλή του Ιωάννου του Προδρόμου υπήρξε ένα από τα πλέον δραματικώς αμφισβητούμενα λείψανα στην χριστιανική ιστορία. Το Τέμενος των Ομαγιάδων (Μεγάλο Τέμενος) στη Δαμασκό διεκδικεί ιερό που περιέχει την κεφαλή του, προσκυνούμενο εκεί από Χριστιανούς και Μουσουλμάνους επί χίλια και πλέον έτη. Ο Καθεδρικός Ναός της Αμιέν στη Γαλλία διεκδικεί το πρόσθιο τμήμα του κρανίου, μετακομισθέν από την Κωνσταντινούπολη υπό του Βαλλον ντε Σαρτόν μετά την Τέταρτη Σταυροφορία (1204). Ο Άγιος Σιλβέστρος ιν Καπίτε στη Ρώμη, το Νεμούρ και ο Άγιος Ιωάννης του Ανζελί στη Γαλλία προβάλλουν ανταγωνιστικές διεκδικήσεις. Μεσαιωνικοί προσκυνητές διέσχιζαν εκατοντάδες μίλια προς τους τόπους αυτούς· οι θεολόγοι ως επί το πλείστον εσήκωναν τους ώμους και έλεγον ότι ο Θεός εγνώριζε πού ευρίσκοντο τα αληθή λείψανα. Ο χορός της Σαλώμης κατέστη μία εκ των πλέον εικονιζομένων σκηνών στη δυτική τέχνη — σκοτεινή παραβολή κάλλους, εξουσίας και του τιμήματος της αληθείας. Ο τόπος γεννήσεως του Ιωάννου ταυτίζεται παραδοσιακώς με το Είν Κερέμ, χωρίον επί των λόφων δυτικώς της Ιερουσαλήμ, το οποίον αποτελεί τόπον προσκυνήματος τουλάχιστον από τον ΣΤ' αιώνα.

Η κεφαλή του Ιωάννου είναι το πλέον φημισμένο λείψανο στην χριστιανική παράδοση — και ένα εκ των πλέον αμφισβητουμένων. Το Τέμενος των Ομαγιάδων στη Δαμασκό στεγάζει ιερό πιστευόμενο ότι περιέχει την κεφαλή του, τιμώμενο υπό Χριστιανών και Μουσουλμάνων. Ο Καθεδρικός Ναός της Παναγίας των Παρισίων στην Αμιέν της Γαλλίας διεκδικεί μεγάλο τμήμα του κρανίου, μετακομισθέν από την Κωνσταντινούπολη μετά το 1204. Ο Άγιος Σιλβέστρος ιν Καπίτε στη Ρώμη και πλείστες άλλες εκκλησίες προβάλλουν ανταγωνιστικές διεκδικήσεις. Η δεξιά χείρ του, η οποία εβάπτισε τον Ιησούν, διεκδικείται στο Μουσείο Τοπκαπί στην Κωνσταντινούπολη (λείψανον της βυζαντινής περιόδου) και στη Μονή Τσετίνιε του Μαυροβουνίου [παράδοσις, ουχί ανεξαρτήτως επαληθευθείσα υπό συγχρόνου ιατροδικαστικής επιστήμης]. Το πλήθος των διεκδικήσεων είναι ιστορικώς αναμενόμενον — ο Ιωάννης υπήρξεν εκ των πλέον εντόνως προσκυνούμενων μαρτύρων της πρώιμης Εκκλησίας, και τα λείψανά του διηρέθησαν, εδωρήθησαν και μετεκομίσθησαν ανά τον χριστιανικόν κόσμον επί αιώνες.

βαπτίσματος

Ο Ιωάννης διετάχθη θείως να βαπτίζη εν ύδατι ως προετοιμασίαν διά τον μέλλοντα να βαπτίζη εν Αγίω Πνεύματι — και εβάπτισε τον Ιησούν αυτόν εν τω Ιορδάνη ποταμώ. Είναι προστάτης του μυστηρίου το οποίον φέρει το όνομα της διακονίας αυτού.

μετανοούντων

Ολόκληρος η αποστολή του Ιωάννου ήτο πρόσκλησις εις μετάνοιαν και επιστροφήν — 'Ετοιμάσατε την οδόν του Κυρίου, ευθείας ποιείτε τας τρίβους αυτού'. Είναι ο μέγας προστάτης πάντων των επιστρεφόντων προς τον Θεόν.

μοναχών και ερημιτών

Ο Ιωάννης έζησεν εν τη ερήμω εν ριζική αυστηρότητι — χιτών καμήλου, ακρίδες, άγριον μέλι — προ της εμφανίσεως αυτού προς κήρυγμα. Υπήρξε προστάτης των ερημιτών μοναχών και των θεωρητικών από των πρώτων αιώνων.

φυλακισμένων

Ο Ιωάννης εφυλακίσθη υπό του Ηρώδου Αντίπα διά την άφοβον μαρτυρίαν αυτού και απέθανεν εν δεσμοίς. Πρεσβεύει υπέρ πάντων των αδίκως φυλακισμένων.

προφητών

Αυτός ο Ιησούς ωνόμασε τον Ιωάννην μέγιστον των προφητών (Κατά Ματθαίον 11:11), και τελευταίον της γραμμής εκτεινομένης από Μωϋσέως έως Μαλαχίου — την τελευταίαν φωνήν βοώντος εν τη ερήμω προ της αφίξεως αυτού του Λόγου.

της πόλεως της Φλωρεντίας (Ιταλία) και του Πουέρτο Ρίκο

Η Φλωρεντία (Σαν Τζοβάννι) και το Πουέρτο Ρίκο (Σαν Χουάν Μπαουτίστα) έλαβον αμφότεραι τον Ιωάννην τον Βαπτιστήν ως προστάτην αυτών, διατηρούντα το όνομα αυτού εν τοις ονόμασι των πόλεων αυτών.

Συλλεκτή Προσευχή διά την Γέννησιν του Αγίου Ιωάννου του Βαπτιστού

Θεέ, όστις κατέστησας την ημέραν ταύτην έντιμον εν τοις οφθαλμοίς ημών διά της μνήμης του μακαρίου Ιωάννου του Βαπτιστού, δώρησαι τω λαώ σου την χάριν της πνευματικής χαράς, και κατεύθυνε τας διανοίας πάντων των πιστών σου εις την οδόν της αιωνίου σωτηρίας. Διά Χριστού του Κυρίου ημών. Αμήν.

Παράκλησις προς τον Άγιον Ιωάννην τον Πρόδρομον

Ένδοξε Άγιε Ιωάννη Πρόδρομε, μέγιστε των προφητών και Πρόδρομε του Κυρίου ημών, συ προεπορεύθης του Χριστού διά να ετοιμάσης την οδόν αυτού και εδείξας αυτόν ως τον Αμνόν του Θεού. Αίτησαι υπέρ ημών την χάριν της αληθούς μετανοίας και της ταπεινώσεως της καρδίας, ίνα ημείς ελαττώμεθα και ο Χριστός αυξάνη εν ημίν. Άγιε Ιωάννη Πρόδρομε, πρέσβευε υπέρ ημών.