Eterniseed › Άγιοι & Εικονίσματα
Άγιος Ιωσήφ
Σύζυγος της Θεοτόκου, Τροφός του Ιησού, Προστάτης της Οικουμενικής Εκκλησίας
Ο Ιωσήφ ο Ναζωραίος στέκεται στο ίδιο το κέντρο της ιστορίας της σωτηρίας, και όμως ούτε μία λέξη του δεν διασώζεται στην Αγία Γραφή. Τα Ευαγγέλια του Ματθαίου και του Λουκά τον ονομάζουν απόγονο του βασιλέως Δαβίδ της φυλής του Ιούδα, και δια της νομικής πατρότητος του Ιωσήφ ο Ιησούς λογίζεται υιός του Δαβίδ, κληρονόμος της αρχαίας επαγγελίας προς τον οίκο του Δαβίδ. Κατά το επάγγελμα ο Ιωσήφ ήταν τέκτων, η ελληνική λέξη που χρησιμοποιούν τα Ευαγγέλια για τεχνίτη ή οικοδόμο ξύλου και λίθου, και έκανε την κατοικία και το βιοπορισμό του στο μικρό γαλιλαϊκό χωριό της Ναζαρέτ. Εκεί αρραβωνιάστηκε, κατά το έθιμο του λαού του, με μια νέα γυναίκα ονόματι Μαρία.
Η καθοριστική στιγμή της ζωής του Ιωσήφ ήλθε προ της ολοκληρώσεως του γάμου του. Όταν η Μαρία ευρέθη έγκυος προ της συγκατοικήσεως, ο Ιωσήφ αντιμετώπισε μια οδυνηρή επιλογή. Ο Ματθαίος τον αποκαλεί «δίκαιον άνδρα», και αντί να εκθέσει τη Μαρία σε δημόσια ατίμωση, αποφάσισε να την αποπέμψει κρυφίως. Αλλά άγγελος Κυρίου εφάνη εις αυτόν καθ' ύπνον και είπε· «Ιωσήφ υιέ Δαβίδ, μη φοβηθής παραλαβείν Μαρίαν την γυναίκα σου· το γαρ εν αυτή γεννηθέν εκ Πνεύματος Αγίου εστίν» (Ματθαίος 1:20). Ο Ιωσήφ εξύπνησε και υπήκουσε άνευ καταγεγραμμένης αντιρρήσεως. Παρέλαβε τη Μαρία εις την οικίαν αυτού, διεκδίκησε το παιδίον ως ιδικόν του δίδων εις αυτό το όνομα Ιησούς, και από την ημέρα εκείνη αφιερώθη ολοκληρωτικώς εις την φύλαξιν και την περίθαλψιν της οικογενείας που του εμπιστεύθη.
Τα επεισόδια που ακολουθούν δείχνουν άνδρα ο οποίος δρα μάλλον παρά ομιλεί. Ο Ιωσήφ ωδήγησε τη Μαρία εις Βηθλεέμ δια την ρωμαϊκήν απογραφήν, παρέστη εις την γέννησιν του Ιησού, και παρετήρησε ποιμένας και αργότερον μάγους να έρχωνται προς τιμήν του παιδίου. Κατά τον Λουκάν, αυτός και η Μαρία προσήγαγον το βρέφος εις τον Ναόν εν Ιερουσαλήμ δια τας τελετάς καθαρισμού και παρουσιάσεως, όπου ο γέρων Συμεών και η προφήτις Άννα ανεγνώρισαν το παιδίον. Όταν ο Ηρώδης ο Μέγας εζήτησε να καταστρέψει το νεογέννητον, άγγελος πάλιν προειδοποίησε τον Ιωσήφ καθ' ύπνον, και αυτός ανέστη νυκτί δια να μεταφέρει το παιδίον και την μητέρα αυτού εις Αίγυπτον, επιστρέψας μόνον μετά τον θάνατον του Ηρώδου δια να εγκατασταθεί εκ νέου εις Ναζαρέτ. Η τελευταία σκηνή που του παραχωρεί η Γραφή είναι εις το Ευαγγέλιον του Λουκά, όταν ο δωδεκαετής Ιησούς παρέμεινεν οπίσω εις τον Ναόν και ο Ιωσήφ συνεζήτησε μετά της Μαρίας επί τρεις ημέρας αγωνιωδώς προ της ευρέσεως του παιδίου μεταξύ των διδασκάλων.
Μετά την σκηνήν εκείνην του Ναού, η Γραφή σιωπά περί του Ιωσήφ. Απουσιάζει από τας διηγήσεις της δημοσίας διακονίας του Ιησού, και η αρχαία παράδοσις συνεπώς θεωρεί ότι απέθανε προ της ενάρξεως της διακονίας εκείνης, ειρηνικώς και ενώπιον του Ιησού και της Μαρίας. Ένεκα τούτου, η Εκκλησία τιμά αυτόν από μακρού ως προστάτην αγίου και ευτυχούς θανάτου, αποκαλούσα την κοίμησιν αυτού την πλέον χαριτωμένην εν τη ιστορία. Ουδέν λείψανον του Ιωσήφ προσκυνείται, και ουδείς τάφος διεκδικείται δι' αυτόν, πρέπον ήσυχον τέλος δια βίον κεκρυμμένον.
Η προσκύνησις του Ιωσήφ ηυξήθη βραδέως αλλά σταθερώς δια μέσου των αιώνων. Η ευλάβεια προς αυτόν διεδόθη εν τη Δύσει από της υστερομεσαιωνικής περιόδου· το τάγμα των Σερβιτών προήγαγε την εορτήν αυτού, ο Πάπας Σίξτος Δ' εισήγαγε αυτήν εις Ρώμην περί το 1479, και ο Πάπας Γρηγόριος ΙΕ' κατέστησε την 19ην Μαρτίου ημέραν υποχρεωτικής εορτής το 1621. Τον Δεκέμβριον του 1870, ο Πάπας Πίος Θ' διεκήρυξε επισήμως τον Ιωσήφ προστάτην της Οικουμενικής Εκκλησίας, και το 1955 ο Πάπας Πίος ΙΒ' καθιέρωσε την Εορτήν του Αγίου Ιωσήφ του Εργάτου την 1ην Μαΐου, προβάλλων αυτόν ως πρότυπον της αξιοπρεπείας της ανθρωπίνης εργασίας. Εν ταις καθολικαίς, ορθοδόξοις και πολλαίς προτεσταντικαίς παραδόσεσιν, ο Ιωσήφ μνημονεύεται ως ο σιωπηλός φύλαξ, ο δίκαιος ανήρ ο οποίος οικοδόμησε οίκον δια τον Λόγον του Θεού, και ο προστάτης των εργατών, των πατέρων, των οικογενειών και πάντων των οφειλόντων να φύγουν εκ κινδύνου δια να προστατεύσουν τους αγαπωμένους των. Η σιωπή αυτού εν τη Γραφή δεν είναι κενότης αλλά ευγλωττία· η μαρτυρία ανδρός ο οποίος απλώς έπραττε, πιστώς και άνευ θορύβου, πάν ό,τι ο Θεός ητήσατο παρ' αυτού.
Οι μεσαιωνικοί χριστιανοί αγαπούσαν να απεικονίζουν τον Ιωσήφ ως ηλικιωμένο άνδρα — εν μέρει για να τονίσουν τον ρόλο του ως φύλακα και όχι συζύγου με βιολογική έννοια, και εν μέρει λόγω εσφαλμένης ανάγνωσης αποκρυφικών κειμένων. Η αναγεννησιακή τέχνη συχνά τον έδειχνε να κοιμάται ενώ άγγελοι υπηρετούσαν τη Μαρία, μια τρυφερή υπενθύμιση ότι ο Θεός του μιλούσε σε όνειρα. Μια αγαπημένη παράδοση αναφέρει ότι όταν οι μνηστήρες της Μαρίας προσέφεραν ο καθένας ένα ραβδί στον Ναό, μόνο του Ιωσήφ άνθισε — μερικές φορές απεικονιζόμενο ως κρίνος — ως σημείο θεϊκής επιλογής. Η αγία Τερέσα της Άβιλα, η μεγάλη μυστικίστρια του 16ου αιώνα, υπήρξε μία από τις πιο ένθερμες υποστηρίκτριες της ευλάβειας προς τον Ιωσήφ, αποδίδοντάς του θαυματουργικές θεραπείες και προτρέποντας κάθε χριστιανό να τεθεί υπό την προστασία του. Η εικόνα του «Κοιμωμένου Αγίου Ιωσήφ» — μια μορφή που αναπαύεται, δεκτική στον άγγελο — έχει γίνει αγαπητό εικονίδιο στη σύγχρονη Εκκλησία, δημοφιλές εν μέρει από τον Πάπα Φραγκίσκο.
Επειδή ο Ιωσήφ, σύμφωνα με ορισμένες πρώιμες παραδόσεις, αναλήφθηκε ή απλώς πέθανε στην αφάνεια στη Ναζαρέτ, δεν έχουν πιστοποιηθεί πρωτογενή σωματικά λείψανα. Μια ζώνη που λέγεται ότι ανήκε στον Ιωσήφ προσκυνείται στη Βασιλική του Ευαγγελισμού στη Ναζαρέτ [ανεπιβεβαίωτο ως προς την τρέχουσα τοποθεσία]. Διάφορα αντικείμενα που σχετίζονται με το επάγγελμα της ξυλουργικής του έχουν διεκδικηθεί ανά τους αιώνες, αλλά κανένα δεν γίνεται αποδεκτό από την κυρίαρχη καθολική έρευνα ως πιστοποιημένα λείψανα. Η προσκύνησή του στηρίζεται όχι σε φυσικά κατάλοιπα αλλά στην Αγία Γραφή και την παράδοση της Εκκλησίας.
της Οικουμενικής Εκκλησίας
Ο Πάπας Πίος Θ' διεκήρυξε επισήμως τον Ιωσήφ προστάτην της Καθολικής Εκκλησίας τον Δεκέμβριον του 1870, αναγνωρίζων αυτόν ως τον άνδρα τον οποίον ο Θεός εξέλεξε να φυλάττη την Αγίαν Οικογένειαν — εικόνα πρέπουσα δια την μέριμναν αυτού υπέρ της Εκκλησίας.
εργατών και τεχνιτών
Ο Ιωσήφ επόριζε τον άρτον της οικογενείας αυτού ως τέκτων (ελληνιστί: τεκτων — τεχνίτης ή οικοδόμος), καθιστών αυτόν πρότυπον αξιοπρεπούς χειρωνακτικής εργασίας. Ο Πάπας Πίος ΙΒ' καθιέρωσε την Εορτήν του Αγίου Ιωσήφ του Εργάτου την 1ην Μαΐου 1955, ως χριστιανικήν απάντησιν εις την κομμουνιστικήν Πρωτομαγιά.
πατέρων και οικογενειών
Ο Ιωσήφ εξεπλήρωσε την πατρότητα πιστώς άνευ βιολογικής αξιώσεως, προστατεύων τη Μαρία και ανατρέφων τον Ιησούν μετά αγάπης, πειθαρχίας και θυσίας — καθιστών αυτόν προστάτην πάντων των φερόντων την κλήσιν της πατρότητος.
ευτυχούς θανάτου
Η παράδοσις θεωρεί ότι ο Ιωσήφ απέθανε προ της δημοσίας διακονίας του Ιησού, ειρηνικώς, εναγκαλιζόμενος υπό του Ιησού και της Μαρίας — καθιστών τον θάνατον αυτού τον πλέον χαριτωμένον εν τη ιστορία και αυτόν προστάτην των αντιμετωπιζόντων τον θάνατον.
Μεξικού, Καναδά και Βελγίου
Τα έθνη ταύτα υιοθέτησαν τον Ιωσήφ ως εθνικόν προστάτην δια μέσου ιστορικής ευλαβείας· η εορτή αυτού την 19ην Μαρτίου είναι εθνική εορτή εις πλείονας καθολικάς χώρας.
προσφύγων και μεταναστών
Ο Ιωσήφ ωδήγησε δις την οικογένειαν αυτού εις φυγήν — άπαξ εις Αίγυπτον δια να διαφύγη την βίαν του Ηρώδου, και πάλιν εις Ναζαρέτ — καθιστών αυτόν προστάτην των εκτοπισθέντων εκ των οικιών αυτών.
Προς εσένα, μακάριε Ιωσήφ, καταφεύγομεν εν τη θλίψει ημών, και αφού ικετεύσαμεν την βοήθειαν της αγιωτάτης συζύγου σου, επικαλούμεθα και την προστασίαν σου μετά πεποιθήσεως. Δια της αγάπης εκείνης η οποία σε συνέδεσε μετά της Αχράντου Παρθένου Μητρός του Θεού και δια της πατρικής αγάπης μεθ' ης περιέπτυξας τον Παίδα Ιησούν, δεόμεθα ταπεινώς όπως ευμενώς επιβλέψης εις την κληρονομίαν την οποίαν ο Ιησούς Χριστός ηγόρασε δια του Αίματος αυτού, και δια της δυνάμεως και της ισχύος σου βοηθήσης ημάς εν ταις ανάγκαις ημών. Ω φυλάττων άγρυπνος της Αγίας Οικογενείας, υπεράσπισαι τα εκλεκτά τέκνα του Ιησού Χριστού· ω φιλόστοργε πάτερ, απομάκρυνε αφ' ημών πάσαν μόλυνσιν πλάνης και διαφθοράς· ω ισχυρότατε προστάτα ημών, γίνου ίλεως ημίν και εκ του ουρανού βοήθησον ημάς εν τω αγώνι ημών κατά της δυνάμεως του σκότους· και καθώς ποτέ ερρύσω τον Παίδα Ιησούν εκ θανάσιμου κινδύνου, ούτω νυν προστάτευσον την Αγίαν Εκκλησίαν του Θεού από των παγίδων του εχθρού και από πάσης αντιξοότητος· σκέπασον επίσης έκαστον εξ ημών δια της αδιαλείπτου προστασίας σου, ώστε υποστηριζόμενοι υπό του παραδείγματός σου και της βοηθείας σου, να δυνηθώμεν να ζήσωμεν ευσεβώς, να αποθάνωμεν αγίως, και να απολαύσωμεν αιωνίαν ευτυχίαν εν ουρανοίς. Αμήν.
Άγιε Ιωσήφ, φύλαξ του Ιησού και αγνέ σύζυγε της Μαρίας, διήλθες τον βίον σου εν αγαπητική εκπληρώσει του καθήκοντος. Πρέσβευε υπέρ ημών, όπως και ημείς υπηρετώμεν τον Θεόν πιστώς εν τη ησυχία εκάστης ημέρας. Άγιε Ιωσήφ, πρέσβευε υπέρ ημών.